8 tips & tricks voor het herkennen van autisme in een diagnostisch onderzoek

Op mijn werk komen wij regelmatig mensen met complexe problemen tegen die al geruime tijd in de GGZ onder behandeling zijn. Bij een deel van die mensen blijkt een diagnose autisme te zijn gemist. Autisme herkennen is soms best lastig, vooral bij mensen die een ster zijn in camoufleren. Het is de (soms ingewikkelde) taak van een psycholoog om daar doorheen te prikken. Hier zijn 8 tips & tricks voor de onderzoekend psycholoog om in gedachten te houden tijdens een diagnosetraject:

1. Let niet alleen op stereotiep gedrag

Kijk naar stereotiep gedrag, maar wees je er ook van bewust dat het ontbreken daarvan niets zegt. Als iemand je niet aankijkt, kan dat wijzen op autisme. Maar als iemand wel oogcontact maakt, betekent dat niet automatisch dat er geen sprake is van autisme. Hetzelfde geldt voor onder andere humor, empathie of de aanwezigheid van vriendschappen.

2. Vraag door

Je kunt zoveel informatie missen als je genoegen neemt met de eerste indruk of het eerste antwoord, ook als daar geen bijzonderheden in lijken te zitten. Stel dat iemand prima in staat is om kletspraatjes te maken, hoe doet iemand dat dan? Kost het veel energie? Moet iemand erbij nadenken? Gaat het einde van de dag net zo gemakkelijk als aan het begin? Wordt het gesprek achteraf geanalyseerd?

3. Interpreteer de criteria van de DSM ruim

Zo lijkt het trommelen met de vingers of het wiebelen met de voet helemaal niet zo bijzonder, maar dit kan wel degelijk een repetitieve motorische beweging zijn (al is het misschien niet stereotiep, zoals in de DSM genoemd wordt). Zeker bij vrouwen is een ruime interpretatie van de DSM op zijn plek, omdat zij over het algemeen minder binnen het ‘standaard beeld’ van autisme passen.

4. Discrepantie tussen testen en het dagelijks leven

Sta stil bij de eventuele discrepantie tussen testresultaten en het dagelijks leven. Testen worden meestal gestructureerd en 1op1 afgenomen in een prikkelarme ruimte. Het dagelijks leven vereist veel meer van iemand. Het zou zomaar kunnen dat iemand wel over bepaalde capaciteiten beschikt, maar het niet lukt om hier in het dagelijks leven gebruik van te maken. Denk bijvoorbeeld aan de mate van Theory of Mind of de executieve functies.

5. Let op overlap met andere stoornissen

Wees je bewust van de overlap tussen autisme en diverse andere stoornissen. Bepaalde (gedrags)kenmerken bij autisme zie je bijvoorbeeld ook bij ADHD, PTSS, schizofrenie of persoonlijkheidsproblematiek. Ook een verstandelijke beperking kent deze overlap. Neem de overeenkomende kenmerken eens onder de loep en bedenk of je dit vanuit autisme kan verklaren.

6. Bestudeer de psychiatrische voorgeschiedenis

Hardnekkige klachten, een verscheidenheid aan klachten die net niet aan een classificatie voldoen, een therapie die meermaals maar geen effect lijkt te hebben, een disharmonisch intelligentieprofiel (waarbij er grote verschillen zijn tussen verschillende gebieden binnen het IQ); allemaal opvallendheden waarbij autisme een verklaring zou kunnen zijn.

7. Heb oog voor de draagkracht en draaglast

Overvraging bij autisme kan een heel scala aan psychische klachten tot gevolg hebben. Hierdoor is het soms lastig om het onderliggende autisme te herkennen. Overigens is een aparte diagnose voor bijvoorbeeld angst, somberheid of dwang ook niet altijd nodig; soms verdwijnen deze klachten vanzelf als de draagkracht en draaglast meer in balans zijn.

8. Vergeet de omgeving niet

Familieleden of vrienden die de persoon goed kennen, hebben vaak essentiële informatie om een diagnose te kunnen stellen. Misschien heeft iemand vanuit een gebrek aan inzicht het idee dat sociale contacten hem prima afgaan, maar ziet de omgeving wel degelijk bijzonderheden. Of andersom. Deze informatie zou je missen als je alleen met de persoon in kwestie praat.

Welke tips zou jij vanuit je eigen ervaring aan een psycholoog geven?

 

Abonneer
Laat het weten als er
3 Reacties
Oudste
Nieuwste Meest gestemd
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
walvisfeestje
Lid
1 jaar geleden

Een tip die ik zou geven aan psychologen is: zoek je informatie (ook) bij autistische mensen zelf (bij ervaringsdeskundigen). Wat je over autisme leert tijdens een opleiding kan namelijk heel erg eenzijdig zijn (geschreven vanuit een neurotypisch of niet-autistisch oogpunt). Mijn psycholoog, van toen ik gediagnostiseerd werd, legde autisme aan… Lees verder »

janyke
1 jaar geleden

Ik vind de genoemde stap over doorvragen ontzettend goed en belangrijk! Zelf heb ik hier positieve ervaringen mee gehad bij diagnostiek. De psycholoog daar vroeg bijvoorbeeld of ik mezelf flexibel vond. Ik antwoordde toen dat ik vaak meega met veranderingen dus dat ik wel flexibel kan zijn. Maar toen zij… Lees verder »

Laatst bewerkt op 1 jaar geleden door janyke

Dit artikel delen

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

Meer artikelen